Dziecko nie może usiedzieć w miejscu – czy to problem z koncentracją?
„On ciągle się wierci.”
„Nie usiedzi nawet chwilę.”
„Wstaje, kręci się, coś dotyka.”
To jedne z najczęstszych zdań, które słyszą rodzice i nauczyciele.
Pierwsza myśl?
„Ma problem z koncentracją.”
Ale czy na pewno?
Ruch to nie zawsze brak koncentracji
Wielu dorosłych utożsamia skupienie z siedzeniem w bezruchu.
Dziecko, które się rusza, często odbierane jest jako rozproszone.
Tymczasem u wielu dzieci ruch pomaga się skupić.
Poruszanie się, zmiana pozycji, manipulowanie przedmiotami to sposoby, w jakie układ nerwowy próbuje się regulować.
Dla niektórych dzieci siedzenie bez ruchu jest po prostu zbyt trudne.
Układ nerwowy potrzebuje regulacji
Żeby dziecko mogło się skoncentrować, jego układ nerwowy musi być w odpowiednim stanie.
Ani zbyt pobudzony.
Ani zbyt „wyłączony”.
Jeśli poziom pobudzenia jest zbyt wysoki:
dziecko będzie się kręcić,
wstawać,
szukać ruchu.
Jeśli zbyt niski:
będzie się „rozpływać”,
odpływać myślami,
tracić uwagę.
Ruch bardzo często jest próbą przywrócenia równowagi.
To nie przeszkadzanie.
To strategia.
Dlaczego niektóre dzieci potrzebują więcej ruchu?
Każde dziecko ma inny układ nerwowy.
Niektóre potrzebują więcej bodźców z:
układu przedsionkowego (ruch, równowaga),
układu proprioceptywnego (czucie głębokie).
Dlatego:
bujają się na krześle,
kopią nogą,
dotykają wszystkiego,
często zmieniają pozycję.
To nie jest niegrzeczność.
To potrzeba.
A gdzie w tym koncentracja?
Czasem trudność z siedzeniem w miejscu idzie w parze z problemami z koncentracją.
Ale często jest odwrotnie:
dziecko nie może się skupić, bo jego ciało nie jest uregulowane.
Jeśli ciało domaga się ruchu, mózg nie ma zasobów, żeby skupić się na zadaniu.
A co, jeśli trudność nie mija?
Jeśli dziecko:
nie może usiedzieć nawet chwilę,
ma trudności z zadaniami,
szybko się rozprasza,
jest impulsywne,
warto przyjrzeć się temu głębiej.
Przyczyną mogą być:
trudności sensoryczne,
słaba regulacja układu nerwowego,
przetrwałe odruchy,
trudności wykonawcze.
Co może pomóc?
Ruch przed zadaniem
Krótsze aktywności
Zgoda na drobny ruch
Przerwy sensoryczne
Czy dziecko musi siedzieć spokojnie?
Nie każde.
Dla części dzieci ruch jest warunkiem skupienia, a nie przeszkodą.
Kiedy szukać pomocy?
Gdy trudności są:
silne,
długotrwałe,
wpływają na funkcjonowanie
warto skonsultować się ze specjalistą.
To nie „niegrzeczne dziecko”
Dziecko, które się wierci:
próbuje się regulować,
radzi sobie jak potrafi
Zamiast oceniać, warto zapytać:
czego potrzebuje jego układ nerwowy?